Prvi korak u eter

Postani radio-amater

E74BYZ priprema nove radio-amatere za ispit i izdavanje dozvole, uz fokus na tehničko znanje, odgovoran pristup i siguran rad u eteru.

Jednom godišnje klub organizuje obuku za nove radio-amatere — od prvih časova do ispita i vlastitog pozivnog znaka.

Prijavi se na obuku

Mentorski rad na terenu sa ručnom stanicom u E74BYZ

Radio-amaterizam

Ko su radio-amateri?

Radio-amateri su ljudi koje povezuju radoznalost, tehnologija i želja za komunikacijom. Istražuju kako radio-signal putuje, upoznaju i grade radio-sisteme, uspostavljaju veze sa drugim operatorima i svoje znanje prenose dalje.

Komunikacija

Radio omogućava direktnu komunikaciju između ljudi — od lokalnih veza u Banjoj Luci do kontakata sa operatorima hiljadama kilometara daleko.

Radio-amateri upoznaju radio-stanice, antene, repetitore i sisteme koji omogućavaju da signal stigne od jednog operatora do drugog.

Antene se grade i podešavaju, oprema testira, a različiti načini prenosa i prostiranja signala istražuju kroz praktičan rad.

Elektronika, radio-tehnika, propagacija, mreže i digitalne komunikacije samo su dio znanja koje radio-amaterizam povezuje u jednu cjelinu.

Radio ne mora ostati u klupskoj prostoriji. Stanica i antena mogu otići na planinu, u park, na ekspediciju ili bilo koje mjesto sa kojeg možemo uspostaviti vezu.

Iza svakog pozivnog znaka nalazi se osoba. Radio-amaterizam povezuje operatore, klubove i generacije, lokalno i širom svijeta.

Radio-amater uči da razumije svoju opremu, pronađe problem, napravi rješenje i samostalno uspostavi radio-komunikaciju.

Savremeni radio-amaterizam obuhvata analogne i digitalne sisteme, povezivanje repetitora, digitalne modove i eksperimentisanje sa novim tehnologijama.

Od jednostavnog kabla i antene do elektronike, interfejsa i kompletnog radio-sistema — dio ovog hobija je razumjeti kako nešto radi i pokušati napraviti bolje.

Dobra radio-veza nije samo pritisak na PTT. Operator uči procedure, pravilnu komunikaciju, rad sa opremom i ponašanje u radio-spektru.

Iskusniji operatori pomažu početnicima, znanje se dijeli unutar klubova, a nove generacije nastavljaju ono što su prethodne naučile.

Korak 1

Prijava

Laptop mockup sa formom za prijavu na obuku E74BYZ

Put počinje prijavom za naredni ciklus obuke E74BYZ. Kažeš ko si i zašto želiš da se pridružiš, a mi te uključujemo u grupu koja kreće u sezoni.

PRIJAVA · SEZONA

Korak 2

Obuka

Klupska obuka pokriva propise, radio-tehniku, antene i siguran rad u eteru. Časovi spajaju teoriju sa stvarnom opremom, tako da na ispit dođeš spreman da radiš stanicom, a ne samo da odgovaraš na pitanja.

RIG · ANTENA

Korak 3

Ispit

Radio-amaterski ispit provjerava ono što si naučio: pravila spektra, tehničke osnove i odgovorno ponašanje u eteru. Polaganje je formalni dokaz da si spreman za dozvolu.

PROPISI · SPEKTAR

Korak 4

Pozivni znak

Struktura pozivnog znaka: ENTRY/NOVICE sa sufiksom od 3 slova i CEPT sa sufiksom od 2 slova

Pozivni znak je tvoj jedinstveni identitet u radio-amaterskom svijetu. Pojavljuje se u svakom logu, svakoj vezi i svakom predstavljanju — kratka adresa po kojoj te drugi operatori poznaju.

E7 · IDENTITY

Korak 5

Dozvola

Ruka drži karticu radioamaterskog pozivnog znaka E74BYZ

Nakon ispita slijedi administrativni korak: radio-amaterska dozvola u kategoriji koju si stekao. Taj dokument pretvara znanje u pravo da emitiraš po jasnim pravilima.

ENTRY · NOVICE · CEPT

Korak 6

U eteru

Članovi kluba rade portabl stanicom na terenu kod ulaza u pećinu

Zatim dolazi prva prava veza: mikrofon ili ključ u ruci, poziv u eter i odgovor otkud god. Obuka postaje praksa — i hobi zaista počinje.

CQ · PRVI QSO

Priprema za ispit

Materijali koji te spremaju za ispit.

Priručnici i ispitna pitanja iz kluba, uz bazu znanja za dalje učenje.

Dokument PDF

CEPT priručnik

Pripremljen od strane članova E74BYZ — prati ispitna pitanja.

Preuzmi

Dokument PDF

Ispitna pitanja

Pitanja za pripremu radio-amaterskog ispita i provjeru stečenog znanja.

Preuzmi

Vodiči Članci

Baza znanja

Praktični članci o radio-tehnici, operatorskom radu i digitalnim modovima — od osnova za ispit do tema koje slijede nakon dozvole.

Otvori bazu znanja

Poslije licence

Licenca je tek početak.

Pozivni znak otvara potpuno novi svijet. Od lokalnih veza i digitalnih mreža do kontakata sa drugim kontinentima, rada sa terena, takmičenja i vlastitih tehničkih projekata — svako može pronaći svoj pravac u radio-amaterizmu.

RADIO / HF

Veze širom svijeta

HF otvara mogućnost uspostavljanja direktnih radio-veza na stotinama i hiljadama kilometara. Uz odgovarajuću stanicu, antenu i dobre uslove propagacije, signal iz Banje Luke može stići gotovo bilo gdje u svijetu.

HF · PROPAGACIJA · DX

Dijagram HF skywave propagacije preko jonosfere

Dozvola / klase

Dozvole, klase i ograničenja.

U Bosni i Hercegovini radio-amateri se prema nivou položenog kvalifikacionog ispita razvrstavaju u tri klase: Entry, Novice i CEPT.

Razlika nije samo u težini ispita. Klasa određuje koje radioamaterske opsege i snage operator može koristiti sa svojom ličnom stanicom, dok za rad preko klupske stanice vrijede šira ovlaštenja propisana Pravilom 92/2020.

ENTRY / E

LIČNA STANICA

> 30 MHz

≤ 2 W

KLUPSKA STANICA

svi opsezi

dozvoljene snage

NOVICE / N

LIČNA STANICA

> 30 MHz

dozvoljene snage

KLUPSKA STANICA

svi opsezi

dozvoljene snage

CEPT

LIČNA STANICA

svi radioamaterski opsezi

dozvoljene snage

KLUPSKA STANICA

svi radioamaterski opsezi

dozvoljene snage

Pravilo 92/2020 definiše tri radioamaterske klase:

ENTRY (E)

NOVICE (N)

CEPT

Klasa se stiče polaganjem odgovarajućeg radioamaterskog kvalifikacionog ispita, nakon čega kandidat može podnijeti zahtjev za dodjelu radioamaterskog znaka za klasu koju je položio.

Operator ENTRY klase može sa ličnom radio-stanicom raditi na radioamaterskim frekvencijskim opsezima iznad 30 MHz, uz snagu do 2 W.

To praktično obuhvata početnički rad na VHF/UHF i višim radioamaterskim opsezima u granicama koje dozvoljavaju važeći Plan namjene i ostali propisi.

Važna razlika postoji kod rada preko klupske stanice: operator ENTRY klase može koristiti klupske stanice na svim radioamaterskim opsezima i dozvoljenim snagama.

Izvor: Pravilo 92/2020, član o radioamaterskim klasama.

NOVICE operator sa ličnom radio-stanicom može koristiti radioamaterske opsege iznad 30 MHz i na njima raditi svim dozvoljenim snagama.

Za razliku od ENTRY klase, ograničenje lične stanice na 2 W više ne postoji.

Kao i kod ENTRY klase, NOVICE operator može preko klupske stanice raditi na svim radioamaterskim opsezima i dozvoljenim snagama.

CEPT je najviša od tri klase definisane Pravilom 92/2020.

Operator CEPT klase može koristiti lične i klupske radioamaterske stanice svih dozvoljenih snaga na svim radioamaterskim opsezima, u skladu sa Planom namjene radiofrekvencijskog spektra i ostalim važećim propisima.

CEPT klasa tako uklanja ograničenje rada ličnom stanicom samo na opsezima iznad 30 MHz koje postoji kod ENTRY i NOVICE klase.

Sa LIČNOM radio-stanicom — ne.

Pravilo 92/2020 ograničava lične stanice ENTRY i NOVICE operatora na radioamaterske opsege iznad 30 MHz.

Međutim, oba operatora mogu koristiti KLUPSKE stanice na svim radioamaterskim opsezima i dozvoljenim snagama.

Zbog toga početnik može steći praktično iskustvo rada na HF-u u klubu i prije sticanja CEPT klase, uz poštivanje pravila rada klupske stanice.

Ne.

CEPT klasa daje najšira radioamaterska ovlaštenja, ali operator i dalje smije koristiti samo frekvencijske opsege namijenjene radioamaterskoj službi i mora poštovati dozvoljene tehničke uslove i snage.

Dozvola ne oslobađa operatora od poštivanja Plana namjene radiofrekvencijskog spektra i drugih važećih propisa.

Za pravo korištenja radioamaterskog znaka nadležna je Regulatorna agencija za komunikacije Bosne i Hercegovine — RAK.

Nakon položenog odgovarajućeg kvalifikacionog ispita kandidat stiče pravo da podnese zahtjev za dodjelu znaka.

Prema Pravilu 92/2020, operator stiče pravo korištenja dodijeljenog znaka danom njegove objave u tabeli dodijeljenih znakova na web-stranici Agencije.

Radioamaterski kvalifikacioni ispit komisijski organizuju radioamaterske organizacije.

Organizator prethodno podnosi RAK-u zahtjev za održavanje ispita, zajedno sa propisanim podacima o kandidatima, ispitnim pitanjima, komisiji, terminu i mjestu održavanja.

RAK odobrava i objavljuje usaglašenu listu ispitnih pitanja za Bosnu i Hercegovinu.

Prema usaglašenoj listi pitanja objavljenoj na stranici RAK-a:

ENTRY — 45 pitanja

NOVICE — 50 pitanja

CEPT — 55 pitanja

Za prolaz je potrebno najmanje 80% tačnih odgovora.

HAREC je usaglašena potvrda o položenom radioamaterskom kvalifikacionom ispitu prema CEPT sistemu.

Prema Pravilu 92/2020, operator kojem je dodijeljen znak za CEPT klasu ima pravo da na lični zahtjev zatraži izdavanje HAREC potvrde.

HAREC olakšava međunarodno priznavanje radioamaterske kvalifikacije u državama koje primjenjuju odgovarajuće CEPT preporuke.

CEPT Recommendation T/R 61-01 omogućava privremeni radioamaterski rad tokom boravka u državama koje primjenjuju tu preporuku.

Ali CEPT licenca nije dozvola da se u svakoj državi radi pod identičnim uslovima kao u Bosni i Hercegovini.

Operator mora poštovati:

propise države koju posjećuje

tamošnju raspodjelu radioamaterskih frekvencija

lokalna tehnička ograničenja

pravila korištenja pozivnog znaka

Prije rada iz druge države potrebno je provjeriti njena aktuelna pravila i CEPT implementaciju.

Za NOVICE postoji poseban CEPT okvir kroz ECC Recommendation (05)06 — CEPT Novice Radio Amateur Licence.

Bosna i Hercegovina primjenjuje ovu preporuku.

Međutim, njena primjena nije jednaka u svim državama.

Prije rada iz inostranstva operator mora provjeriti da li država koju posjećuje primjenjuje CEPT Novice preporuku i koja nacionalna ograničenja tamo važe.

Prema Pravilu 92/2020 registracija radioamaterske opreme nije obavezna.

Radio-amater ipak može na vlastiti zahtjev prijaviti opremu Agenciji, koja vodi registar prijavljene radioamaterske opreme.

Ne.

Za stavljanje radioamaterskog repetitora u rad potrebno je prethodno pribaviti odgovarajući znak identifikacije i pripadajuću dozvolu.

Repetitorska infrastruktura ima posebne regulatorne i tehničke obaveze i ne treba je poistovjećivati sa običnom ličnom radio-stanicom.

E74BYZ / OBUKA

Tvoj prvi pozivni znak počinje ovdje.

Radio klub „Nikola Tesla“ Banja Luka organizuje obuku za buduće radio-amatere i polaganje radio-amaterskog ispita.

Obuka se u pravilu organizuje jednom godišnje, a prethodnih godina termin je najčešće bio početkom maja.

Tačan termin narednog ciklusa objavljujemo nakon što budu poznati uslovi i datum održavanja.

OBUKA
ISPIT
BANJA LUKA
E74BYZ

Prethodno radio-amatersko iskustvo nije uslov.

Kroz obuku kandidati se upoznaju sa osnovama radio-tehnike, operatorskim procedurama, propisima i praktičnim radom koji ih priprema za radio-amaterski ispit.

SLEDEĆA OBUKA

Javićemo ti kada otvorimo prijave.

Ostavi svoju email adresu i obavijestićemo te kada budu otvorene prijave za narednu obuku Radio kluba „Nikola Tesla“ Banja Luka.

Postani radio-amater