Šta je DMR i kako radi

Šta je DMR

DMR (Digital Mobile Radio) je digitalni standard za kopneni mobilni radio razvijen pod okriljem ETSI. Standard opisuje radio-interfejs, način multipleksiranja, adresiranje i srodne koncepte, ali ne propisuje kako će izgledati konkretna amaterska mreža, niti koje će se aplikacije i servisi graditi iznad njega.

U amaterskoj upotrebi DMR tehnologija se preuzima kao gotov radio-interfejs. To znači da radio-amateri koriste DMR uređaje i repetitore, ali politike mreže, način povezivanja repetitora i pravila pristupa zavise od konkretne mreže, a ne od samog ETSI standarda.

DMR standard i mrežna infrastruktura su dva različita sloja. Standard definiše kako se prenosi govor i podaci preko vazduha; mreža definiše kako se ti tokovi dalje povezuju i usmjeravaju.

Dvoslotni TDMA i pojam timeslot-a

Osnovna karakteristika DMR-a koja se najčešće pominje je dvoslotni TDMA (Time Division Multiple Access). U tom rasporedu jedan kanal širine 12,5 kHz može da nosi dva vremenski multipleksirana logička kanala, poznata kao timeslot-ovi.

Praktično, to znači da se na istoj frekvenciji i u istom radio-kanalu mogu odvijati dva nezavisna razgovora ili dva nezavisna toka podataka, jer se naizmenično koriste vremenski intervali unutar zajedničkog kanala. Ovakav pristup je jedan od razloga zašto se DMR često opisuje kao spektralno efikasniji u odnosu na uskopojasne analogne FM kanale iste širine.

Šta timeslot nije

Timeslot nije isto što i frekvencija, ni isto što i talkgroup. Timeslot je vremenski resurs unutar jednog kanala. Dva timeslot-a postoje nezavisno od toga koji se talkgroup ili koji pozivni znak trenutno koriste.

Color Code

Uz timeslot-ove, standard opisuje i Color Code (CC). Color Code je mehanizam kojim se razlikuju sistemi koji rade na istoj frekvenciji ili u istoj zoni pokrivanja. Drugim riječima, to je način da se na nivou radio-interfejsa razdvoje saobraćaj i identiteti sistema koji bi inače mogli da se miješaju.

Color Code treba razumjeti kao dio radio-sloja, a ne kao korisnički pojam. On ne opisuje sadržaj razgovora niti grupu korisnika — on služi razlikovanju sistema.

Talkgroups i adresiranje

DMR standard uključuje koncepte adresiranja i talkgroup-a kao način grupisanja korisnika. Talkgroup je logički identifikator koji okuplja određenu grupu učesnika, tako da jedan poziv može biti upućen grupi, a ne samo jednom pojedinačnom radio-uređaju.

U amaterskoj praksi talkgroup-i su često organizovani po temama, regionima ili interesovanjima. Međutim, konkretna lista talkgroup-a, njihova namjena i pravila korišćenja zavise od mreže, a ne od ETSI standarda. Standard opisuje mehanizam adresiranja; mreža definiše sadržaj.

Radio ID

U DMR svijetu koristi se i pojam Radio ID — identifikator koji pripada konkretnom radio-uređaju ili korisniku u okviru date mreže. Radio ID je vezan za mrežnu evidenciju i dodjelu, pa se ne može izvoditi iz samog standarda. Za potrebe ovog teksta dovoljno je razumjeti da je to identifikator na nivou mreže, a ne dio radio-interfejsa.

Simplex i repetitor

DMR se može koristiti na više načina, ali za razumijevanje treba razlikovati dva osnovna RF scenarija.

Simplex rad

Kod simplex rada dva ili više radio-uređaja komuniciraju direktno, bez posrednika. To je najjednostavniji oblik lokalnog RF saobraćaja i ne zahtijeva nikakvu mrežnu infrastrukturu. Domet zavisi od uslova, snage, antena i terena.

Rad preko repetitora

Kod rada preko repetitora, radio-uređaj šalje signal repetitoru, a repetitor ga ponovo emituje na izlaznoj frekvenciji. Time se proširuje domet u odnosu na simplex. Repetitor je i dalje lokalni RF resurs — on omogućava pokrivanje određenog područja.

Oba scenarija — simplex i repetitor — postoje nezavisno od bilo kakve IP mreže. Oni čine lokalni RF nivo DMR upotrebe.

Lokalni RF nivo i IP-povezana mreža

Ključna razlika za razumijevanje DMR ekosistema je razlika između lokalnog RF nivoa i IP-povezane mreže.

• Lokalni RF nivo čine radio-uređaji, simplex veze i lokalni repetitori. To je ono što se dešava preko vazduha, u okviru dometa uređaja i repetitora.
• IP-povezana mreža je opcioni sloj iznad toga. Repetitori i pristupne tačke mogu biti povezani preko IP infrastrukture, čime se omogućava razmjena saobraćaja između udaljenih lokacija.

Ta dva sloja treba strogo razlikovati. Repetitor može raditi kao samostalan lokalni RF resurs, a može biti i povezan u širu mrežu. Povezivanje nije dio DMR standarda — ono je stvar izbora mreže i njene infrastrukture.

BrandMeister nije DMR standard

BrandMeister je operativni softver i infrastruktura za master servere u svjetskoj mreži amaterskih digitalnih govornih sistema. Radio-amateri mogu koristiti BrandMeister-povezane sisteme kada rade u digitalnim govornim modovima kao što je DMR, ali BrandMeister je mrežni izbor, a ne definicija DMR-a.

Drugim riječima:

• DMR je ETSI standard za radio-interfejs.
• BrandMeister je jedna od mreža/infrastruktura koja može da povezuje DMR repetitore i pristupne tačke.
• Korišćenje BrandMeister-a nije uslov za DMR rad, niti je DMR isto što i BrandMeister.

BrandMeister opisuje sebe kao operativni softver za master servere koji učestvuju u svjetskoj infrastrukturnoj mreži amaterskih digitalnih govornih sistema. Njegove karakteristike uključuju prebacivanje na Layer 3 (Call Control) DMR steka, fleksibilno rutiranje, događajno obavještavanje i mesh-topologiju za komunikaciju između čvorova. To su osobine mrežne infrastrukture, ne osobine DMR standarda.

Šta to znači u praksi

Ako radio-amater radi preko lokalnog repetitora koji nije povezan ni u jednu IP mrežu, on i dalje koristi DMR tehnologiju. Ako je taj repetitor povezan u BrandMeister ili neku drugu mrežu, dobija se dodatni sloj mogućnosti — ali taj sloj nije dio DMR standarda i ne treba ga miješati sa samim standardom.

Zašto je razlikovanje važno

Miješanje DMR standarda i mrežne infrastrukture vodi ka pogrešnim zaključcima, kao što su:

• da sve DMR mreže rade na isti način;
• da su talkgroup-i i pravila identični svuda;
• da je BrandMeister dio DMR standarda.

Nijedna od tih tvrdnji nije tačna. Standard opisuje radio-interfejs i mehanizme kao što su timeslot-ovi, Color Code i adresiranje. Mreže — uključujući BrandMeister — definišu kako se ti mehanizmi koriste u praksi, koje talkgroup-e postoje i kako se saobraćaj rutira.

Sažetak pojmova

Zaključak

DMR treba posmatrati kao standard koji definiše radio-interfejs: dvoslotni TDMA na kanalu od 12,5 kHz, Color Code kao mehanizam razlikovanja sistema i talkgroup/adresiranje kao način grupisanja korisnika. Lokalni RF nivo — simplex i repetitor — postoji nezavisno od bilo kakve mreže. IP-povezane mreže, kao što je BrandMeister, predstavljaju poseban infrastrukturni sloj koji omogućava povezivanje udaljenih lokacija, ali nije dio DMR standarda i ne treba ga sa njim poistovjećivati.